Doktora Tezi Yazdırma ve Tez Yazım Rehberi

Doktora Tezi Yazımına Başlamak

Doktora tezinizin ilk aşaması genellikle literatür taraması olacaktır. Doktora literatür taramasının neleri içerdiğine dair detaylı bir rehber zaten yazdık , ancak doktora çalışmanızın bu aşaması hakkında bilmeniz gerekenler şunlardır:

• Konunuzla ilgili diğer akademisyenlerin söylediklerini özetlemek yerine, onların argümanlarını değerlendirmeyi ve analiz etmeyi hedeflemelisiniz.
• Günlük kayıtları, kişisel mektuplar, resmi belgeler, tıbbi veya hastane kayıtları, fotoğraflar, video veya ses kayıtları ve hatta toplantı tutanakları da dahil olmak üzere ancak bunlarla sınırlı kalmamak kaydıyla çeşitli kayıt türlerinin incelenmesi.
• Literatür taraması genellikle doktora çalışmanızın ilk görevidir ve tipik olarak tezinizin ilk bölümünü veya kısmını oluşturur.

Doktora Tezi İçerik Yapısı

İlk literatür taramanızı tamamlayıp özgün araştırmanızı yürüttükten sonra, doktora tezinizin bir sonraki aşamasına geçerek, tezinizin izleyeceği planı taslak halinde oluşturmaya başlayacaksınız.

Doktora tezinizin yapısı ve içeriği alanlara göre değişiklik gösterebilir, ancak birçok tezde izlenen genel şablon şöyledir:

• Giriş: Bu bölümde projenizin temel hedefleri, çalışmanın önemi ve bilgiye özgün katkısı açıklanır. Bu aşamada, geliştireceğiniz argümanın özetini sunarak kalan bölümleri de özetleyebilirsiniz.
• Literatür taraması: Giriş bölümü genellikle literatür taramanızın yazılı bir özetine yol açacaktır. Burada projenizin akademik bağlamını özetleyeceksiniz. Mevcut araştırmaların doktora çalışmanızı nasıl şekillendirdiğini kabul edecek, ancak çalışmanızın benzersiz doğasını vurgulayacaksınız.
• Bölümler: Araştırmanıza giriş yaptıktan sonra, tezin ana bölümüne başlayacaksınız. Bu bölümde sonuçlarınızı özetleyecek ve bunlara dayalı argümanınızı açıklamaya başlayacaksınız. Bazı doktora tezleri, metodolojiye ve/veya geliştirdiğiniz verilerin yeniden oluşturulmasına ilişkin özel bölümler de içerecektir. Diğerleri ise, ilgili kaynaklardan ve sonuçlardan yararlanarak, argümanınızı bir dizi aşamada geliştirecektir.
• Sonuç: Tez, argümanınızın farklı unsurlarını ve bunun için sunduğunuz kanıtları bir araya getiren son bir bölümle sona erecektir. Projenizin önemini (ve bilgiye yaptığı son derece önemli özgün katkıyı) yeniden ifade edeceksiniz. Ayrıca, bulgularınızı akademi dışında uygulama potansiyelini veya fırsatlarını da belirtebilirsiniz.
• Kaynakça ve ekler: Tezinizin sonunda, kaynakçada referans verdiğiniz kitapların, makalelerin ve verilerin tam bir listesini eklemeniz gerekecektir. Ayrıca, ekler şeklinde ek bilgiler de sağlamanız gerekebilir.

Doktora Tezi Yazarken Giriş Bölümüne Nasıl Başlanmalıdır?

Tez özetiniz, tezin başında yer alan, araştırmayı özetleyen, tezin ayrı bölümlerini özetleyen ve katkıyı ana hatlarıyla belirten kısa bir özet olmalıdır. Her şeyden önce, doktora tez özetiniz şu soruyu yanıtlamalıdır: 'Peki ne olmuş?' Başka bir deyişle, tezinizin alana katkısı nedir?

Altı soruyu ele almalıdır:

• Tezi yazmanızın sebebi nedir?
• Mevcut yaklaşımlar ve literatürdeki eksiklikler nelerdir?
• Araştırma sorunuz/sorularınız ve amaçlarınız nelerdir?
• Hangi metodolojiyi kullandınız?
• Başlıca bulgular nelerdir?
• Başlıca sonuçlar ve çıkarımlar nelerdir?

Yazınızı daha da geliştirmenize ve özetinizi olabildiğince etkili hale getirmenize yardımcı olacak birkaç noktayı da göz önünde bulundurmanızda fayda var:

Doktora Tezi Yazarken Özet Bölümüne Nasıl Başlanmalıdır?

Giriş bölümü üç amaca hizmet etmektedir:

• Bölgenizi belirleyin.
• Amacınızı belirleyin ve gerekçelendirin.
• Araştırmanızın önemini açıklayın.

Okuyucu, sadece giriş bölümünü okuyarak tezin tamamını anlayabilmelidir. Giriş bölümü, okuyucuya aşağıdaki konularda bilmesi gereken her şeyi anlatmalıdır:

• Tezinizin konusu nedir ?
• Neden önemli?
• Nasıl ilerliyor
• Düzeni Nasıl

Doktora Tezi Yazarken Literatür Taramasına Nasıl Başlanmalıdır?

Yeni bir cep telefonu modeli ürettiğinizi hayal edin. Başkalarının nasıl tasarladığını (ve böylece sizinkinin nasıl farklı olacağını) ve nasıl üretildiklerini görmek için eski modellere bakmanız gerekecek. Kusurlarını aramanız ve nerede iyileştirmeler yapılabileceğine dair bir fikir edinmeniz gerekecek.

Çünkü eskisinin nasıl göründüğünü bilmeden yeni bir şey yaratamazsınız.

Literatür taraması da aynı şekilde. Araştırmanızın gerekçesini ortaya koymak için, kendi disiplininizde (ve bazen daha ötesinde) daha önce yapılmış çalışmaları inceleyerek kullanırsınız. Biraz soyağacına benziyor. Çalışmanızın soy ağacını izlemek için kullanırsınız. Yerine koymak.

Literatür taramasının üç amacı vardır:

Literatür taraması yapmanın dokuz adımı vardır:

• Geniş bir konu seçin.
• İçeriye giden yolu bulun.
• Kim neyi ne zaman söylüyor?
• Not alın.
• Seçenekleri azaltın.
• Kaynakları azaltın.
• Kartopu tekniğini kullanın.
• Henüz sorulmamış soruları düşünün.
• Hızlı yazın ve konuyla ilgili yazın.

Doktora Tez Yazarken Yöntem Bölümüne Nasıl Başlanmalıdır?

Büyük olasılıkla tezdeki en açıklayıcı bölüm yöntemler bölümü olacaktır (ancak tüm tezlerin, özellikle daha basit yöntemler içeren tezlerin, ayrı bir yöntemler bölümüne sahip olmayacağını belirtmekte fayda var).

Yöntemler bölümünün görevi şudur:

• Özetlemek gerekirse; araştırma sorularınıza nasıl cevap verdiğinizi açıklayın ve bunun benzer çalışmalarda diğer bilim insanlarının kullandığı yöntemlerle nasıl ilişkili olduğunu anlatın.
• Araştırma sorularınıza cevap bulmak için kullandığınız veri toplama tekniklerini ayrıntılı olarak tartışın.
• Bu tekniklerin çalışmanın amaç ve hedefleriyle neden alakalı olduğunu detaylandırın.
• Kullandığınız yöntem ve teknikleri tam olarak nasıl uyguladığınızı açıklayın.

Metni okuduktan sonra okuyucunuz aşağıdaki soruları yanıtlayabilmelidir:

• Araştırma hedeflerine ulaşmak için neler yaptınız?
• Diğer yaklaşımlar yerine neden özellikle bu yaklaşımı seçtiniz?
• Seçtiğiniz yaklaşım, sizin epistemolojik ve ontolojik görüşlerinizle nasıl bir ilişki içindedir?
• Veri toplamak için hangi araçları kullandınız ve neden? Bunun sonuçları nelerdir?
• Verileri ne zaman ve kimlerden topladınız?
• Verileri analiz etmek için hangi araçları kullandınız ve neden? Dikkate alınması gereken etik hususlar var mı?

Doktora Tez Yazarken Tartışma Bölümüne Nasıl Başlanmalıdır ?

Tartışma bölümü ise bulgularınızı tez ve daha geniş disiplin bağlamında yorumladığınız ve tartıştığınız bölümdür. Bu nedenle araştırmanın sentez aşamasını oluşturur.

Tartışma bölümünü yazarken göreviniz, bulguları sorgulamak, eleştirel bir şekilde değerlendirmek ve bunları araştırma amaçları, hedefleri, araştırma soruları ve eksikliklerle ilişkilendirmektir. Bulgularınızla ilgili en son analiz ve değerlendirmelerin çoğu burada gerçekleşecektir. Dolayısıyla, tartışma bölümünün görevi, tezin arka plan bölümlerindeki (giriş, literatür taraması, teorik çerçeve ve yöntemler) tartışmalara referansla bulgularınızı eleştirel bir şekilde incelemek ve çalışmanızda neler öğrenildiğine dair yargılarda bulunmaktır. Özünde, tartışma bölümünün görevi, okuyuculara bulgularınızın (olabilecek) anlamını anlatmaktır.

Birçok öğrenci tartışma bölümlerini yazmakta zorlanıyor. Bunun nedeni, gerekli bilgi iddialarını ortaya koymak için gereken özgüvene sahip olmamalarıdır. Tartışma bölümü, akademik otoritenizi geliştirmeye başladığınız ve olup bitenler hakkındaki yorumunuzla ilgili doğru iddialarda bulunmaya başladığınız yerdir. Dolayısıyla, bu, mevcut literatür ve teorik fikirlerle hemfikir olup olmadığınızı belirtmeye başladığınız yer anlamına gelir.

Öğrencilerin zorlanmasının bir diğer nedeni de bulgularının önemini kavrayamamaları veya başka bir deyişle, bulgularının kendi başlarına yeterince önemli olmadığını düşünmeleridir. Tartışmamızı yazmaya geldiğimizde, bulgular tarafından o kadar şartlandırılmış oluruz ki, bunların önemli olduğunu ve aslında bir katkı sağladığını fark etmeyebiliriz. Burada genellikle bir beklenti açığı vardır; öğrenciler katkılarının büyük olmasını beklerler, oysa çoğu zaman bir doktora çalışmasının gerçekte yaptığı katkı küçük ve spesifiktir.

Tezinizin her aşamasında olduğu gibi, tartışma bölümünüzü/bölümünüzü arka plana bağlamanız gerekir. Özellikle, bunu ampirik bölüm, amaç ve hedefler, araştırma soruları, literatürdeki boşluk ve ilgiliyse teorik çerçeveyle ilişkilendirmeniz gerekir. Bu nedenle, tezin diğer bölümlerine birçok yönlendirme olacaktır; bu, bulgularınızı tezinizin ve disiplininizin daha geniş bağlamıyla ilişkilendirebildiğinizi sınav görevlisine göstermek istiyorsanız gereklidir.

En büyük engellerden biri, ampirik verilerinizi sentezlemek ve bu daha geniş bağlamla ilişkili olarak eleştirel bir şekilde tartışabilmektir. "Akademik Dünyaya Giriş" kitabının yazarları, bunu yapmakta zorlanıyorsanız kullanabileceğiniz etkili bir teknik sunuyor.

• Bulduğunuz her şeyi uzun bir liste halinde yazarak başlayın; ardından her bulguyu, spekülatif mi yoksa ampirik gerçeklere mi dayandığına göre kategorize ederek düzenleyin.
• Elde ettiğiniz farklı bulguları belirli temalar altında sınıflandırmaya çalışın.
• Oluşturduğunuz bu temalar arasındaki anlamsal bağlantıları ve ilişkileri kurun.
• Bu temaları, tartışma bölümü için farklı ana başlıklar ve alt başlıklar altında organize ederek yazım planınızı oluşturun.

Tartışma bölümünüzü yazmaya gelince, en önemli sonuçları özetleyen birkaç cümle yazarak başlayabilirsiniz. Tartışma bölümlerini yazarken karşılaşılabilecek bir tehlike, çok fazla kelime içermeleri, çok fazla yoruma yer vermeleri ve net bir yapıdan yoksun olmalarıdır. Bunu önlemek için, tartışma bölümünüzün her unsurunun aşağıdaki sorulardan birini ele aldığından emin olmalısınız:

• Gözlemler arasındaki ilişkiler nelerdir?
• Sonuçlar arasında herhangi bir eğilim veya genelleme var mı? Bunların istisnaları nelerdir?
• Keşfettiğiniz temel örüntülerin nedenleri veya ardındaki mekanizmalar nelerdir?
• Elde ettiğiniz sonuçlar önceki çalışmalarla örtüşüyor mu, yoksa çelişiyor mu?
• Bulgularınız, geliştirdiğiniz teorik çerçeveyle nasıl bir ilişki içindedir?
• Bulgular, geliştirdiğiniz hipotezlerle nasıl bir ilişki içindedir?
• Sonuçlarınız için başka hangi açıklamalar olabilir?
• Araştırmalarınız sayesinde daha önce literatürde bilinmeyen hangi bilgilere ulaşıldı?
• Bu bulguların akademik veya pratik önemi nedir?
• Elde edilen bulguları neden önemsemeliyiz ve literatüre katkısı nedir?

Araştırmanızın ne kadar kuram odaklı olduğuna bağlı olarak, tartışmalarınızı kuramsallaştırma sürecine girmek için kullanmanız gerekebilir; bu süreç, önceden belirlenmiş hipotezleri veya kuramsal önermeleri doğrulamak veya reddetmek ya da verilerden ve tartışmalardan yeni hipotezler veya kuramsal önermeler oluşturmak şeklinde olabilir. Eğer bunu yaparsanız, bulguları kuramsal çerçevenizin çeşitli unsurlarıyla ilişkilendirmeniz gerekir. Bunu nasıl yapacağınız, kısmen tümdengelimli mi yoksa tümevarımlı mı çalıştığınıza bağlı olacaktır.

Tartışma bölümünüz tamamlandığında, okuyucunuz aşağıdaki soruları yanıtlayabilmelidir:

• Elde edilen bulgular, daha önce ele alınan teori ve yöntemlerle nasıl ilişkilidir?
• Belirli sonuçlara tam olarak neden ulaştınız? (Neden-sonuç analizi)
• Bulgularınız, daha önce belirlediğiniz literatürdeki boşluklarla nasıl bir ilişki içindedir?
• Bu bulguların akademik disiplin ve mevcut anlayış açısından ne gibi sonuçlarıvar?
• Bulgular; araştırma sorularınız, ana amaçlarınız ve spesifik hedeflerinizle nasıl ilişkilidir?

Doktora Tezi Yazarken Sonuç Bölümüne Nasıl Başlanmalıdır ?

Şöyle bir senaryo hayal edin: Sınav görevliniz tezinizi okumak için bir hafta harcadı (evet, bu kadar uzun sürüyor!). Amaçlarınızı ve hedeflerinizi anladı, metodolojinizi beğendi, teoriyi iyi uyguladığınızı düşündü ve sonuçlarınızı büyüleyici buldu.

Sonra doktora tezinin sonuç bölümüne gelirler ve kötü yazılmış olduğunu görürler. Belirsiz görünüyor ve araştırma sorularını yanıtlamamış. Katkı havada kalmış. Ampirik verilerle desteklenmeyen büyük iddialarda bulunuyor. Daha sonra tez savunmanız için yazdıkları raporda, araştırmanın gerçekten tamamlanıp tamamlanmadığı sorgulanıyor.

Korkunç, değil mi? Ama bu çok sık oluyor. Doktora tezinin sonuç bölümü, jüri üyesinin okuduğu son şeydir ve tezin tamamına bakış açısını kalıcı olarak etkiler. Yani, son izlenimler önemlidir.

Bu kılavuzda, tezinizin hak ettiği şekilde veda etmesini sağlayacak, jüri üyenizi gerçekten etkileyecek, süperstar niteliğinde bir doktora tezi sonuç bölümü nasıl yazılacağını açık ve basit bir dille açıklıyorum.

Doktora tezinin sonuç bölümünün nasıl yazılacağına dair birçok kılavuz mevcut, ancak olağanüstü sonuçlar nasıl yazılacağına dair çok az kılavuz var.

Doktora Tezinin Sonuç Bölümünün Amaç ve Önemi

Doktora tezi sonuç bölümünün altı amacı gerçekleştirmesi gerekir:

• Araştırma sorularını net bir şekilde yanıtlayın.
• Çalışmanın amaçlarına ve hedeflerine nasıl ulaştığınızı açıkça gösterin.
• Bulgularınızın akademik ve pratik önemini, doğurduğu sonuçları açıklayın.
• Çalışmanın literatüre ve ilgili disipline yaptığı katkıyı vurgulayın.
• Çalışmanın kapsamı dahilinde kalan sınırlılıkları dürüstçe açıklayın.
• Gelecekteki çalışmalar için yeni araştırma soruları ve öneriler belirleyin.

Yukarıdaki altı soruyu yanıtlamak şart. Ama en önemlisi, tezin yaptığı katkıyı gerçekten vurgulamanız gerekiyor. Bunu görüp görmemenizden bağımsız olarak, teziniz alana bir katkı sağlıyor. Bu yeni bir metodoloji, mevcut bir veri kümesine veya örneğe teorinin yeni bir uygulaması veya yerleşik düşünme biçimlerinin bir çelişkisi olabilir. Ne olursa olsun, bunu yüksek sesle, bir uzman gibi haykırmanız gerekiyor.

Katkıyı açıklayamayan, özetleyemeyen ve ayrıntılara odaklanmak yerine tezin tamamına odaklanamayan bir sonuç, okuyucuyu tatmin etmeyecektir. Sonuç, araştırmayı özetlemelidir. Araştırma sorularının cevaplarını açıkça belirtmeli ve yaptığınız katkıyı net ve tartışmasız bir şekilde ortaya koymalıdır. Bunu başaramazsanız, sözlü sınava geldiğinizde çalışmanızın tamamlandığını jüri üyenize ikna etmeye çalışmak zorunda kalacaksınız.