Akademik Yetkinlik Göstergesi Olarak Bitirme Tezi: Yapısal Analiz ve Süreç Yönetimi

Lisans ve lisansüstü programların nihai aşamasını temsil eden bitirme tezi, öğrencinin eğitim süreci boyunca edindiği akademik donanımı ve bağımsız araştırma yürütme kabiliyetini somutlaştıran özgün bir projedir. Bu bilimsel çalışma, belirli bir sorunsal üzerine inşa edilen ve belirli bir hipotez çerçevesinde derinleşen sistematik bir inceleme sürecini kapsar. Küresel ölçekte eğitim standartları incelendiğinde, pek çok disiplinde mezuniyet için yabancı dilde (özellikle İngilizce) tez hazırlama gerekliliği, öğrencilerin akademik profilini güçlendiren temel bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır.

Yazım Sürecindeki Metodolojik Zorluklar ve Araştırma Bulguları

Literatürdeki mevcut çalışmaların büyük bir kısmı, lisansüstü öğrencilerin akademik yazım süreçlerinde karşılaştığı dilbilimsel ve yöntemsel engellere odaklanmaktadır. Buna karşılık, lisans düzeyindeki araştırmacı adaylarının algılarına ve bu süreçteki özgün deneyimlerine yönelik yeterli düzeyde akademik ilgi gösterilmemiştir. Türkiye eksenli yapılan nitel araştırmalar, bu boşluğu doldurmak adına lisans adaylarının perspektiflerini yarı yapılandırılmış mülakat teknikleriyle analiz etmektedir.

Yürütülen içerik analizleri neticesinde, mezuniyet aşamasındaki adayların şu temel alanlarda direnç noktalarıyla karşılaştığı saptanmıştır:

Bitirme tezi genellikle aşağıdaki bölümlerden oluşur:

Lisans bitirme tezi bölümleri; giriş, literatür incelemesi, yöntem, bulgu, tartışma, sonuç ve kaynaktır. Teşekkür, özet ve ekler de lisans bitirme tezi bölümleri arasında yer alır. Lisans bitirme tezi bölümlerinden giriş kısmında; araştırmanın genel amacından bahsedilerek sorular ve hipotezler belirlenir. Çalışma sınırlandırılır ve lisans tezinin genel özeti yapılır. Ardından lisansta bitirme tezinin literatür incelemesi bölümüne gelir. Bu bölümde tezin konusuyla ilintili diğer çalışmalar ve literatürdeki boşluklara değinilir. Önemli kavramlar, teoriler ve yaklaşımlar üzerinde durularak araştırmanın temel konusu özetlenir. Araştırmanın örnekleme stratejisi, analiz tekniği ve veri toplama yöntemi de belirlendikten sonra veri analiz sonuçları lisans bitirme tezi bölümlerinin bir devamında aktarılır. Hipotezlere ve araştırma sorularına yanıtlar sunulur. Lisans bitirme tezi bölümlerinden tartışma kısmında, araştırma soruları ve hipotezleri karşılaştırılır, öneriler tartışılır. Lisansta bitirme tezinde sonuç kısmına gelindiğinde ise araştırmanın ana noktaları özetlenir, tezin önemi ve katkılarına değinilir. Gelecek araştırmalar için öneriler sunulur. Lisans bitirme tezi sayfalarında sona yaklaşırken yani kaynakça kısmında da kullanılan tüm kaynaklar, sıralı ve doğru bir şekilde referans verilerek listelenir. Lisansta bitirme tezinde, süreçte emeği geçenlere minnettarlık belirtilecekse de teşekkür kısmı oluşturulur.

1. Önsöz: Tezin konusuna ve araştırma sorusuna giriş, tezin önemini ve literatüre katkılarını açıklama
2. Literatür Taraması: Tezinin konusuyla ilgili mevcut literatürü inceleme ve özetleme, farklı bakış açılarını ve teorileri sunma, araştırma boşluklarını ve kendi çalışmanın katkılarını belirleme
3. Metodoloji: Araştırma türünü (nicel, nitel, karma) ve tasarımını açıklama, veri toplama ve analiz yöntemlerini ayrıntılı olarak sunma, etik hususları ele alma
4. Bulgular: Toplanan verileri sunma ve analiz etme, tablolar, grafikler ve diğer görselleri kullanma, bulguların anlamını ve önemini yorumlama
5. Tartışma: Bulguları literatürle karşılaştırmak ve değerlendirmek, çalışmanın sınırlamalarını ve güçlü yönlerini tartışmak, araştırmanın teorik ve pratik katkılarını açıklamak
6. Sonuç: Tezinin ana bulgularını ve sonuçlarını özetlemek, gelecekteki araştırma önerileri sunmak
7. Kaynakça: Tezinde kullandığın tüm kaynakları APA, MLA veya Chicago gibi bir formata göre listelemek

Lisans Bitirme Tezi Kaç Sayfa Olmalıdır?

Lisans bitirme tezi sayfa sayısı, enstitü tarafından sunulan bir kural yok ise genellikle 50 ila 100 sayfa aralığında tutulabilir. Ancak fakültenin, öğretim görevlisinin ya da profesörün bu alanda önerdiği bir süreç varsa öncelikli olarak o değerlendirilmelidir. Lisansta bitirme tezi sayfa sayısını belirleyen en önemli unsur, araştırmanın kapsamı, konusu ve verileridir. Veri toplama ve analiz etme, daha uzun bir alanı kapsayacaksa lisans bitirme tezi sayfa sayısını bu doğrultuda belirleyebilirsiniz.

Bitirme Tezinin Başlığı Nasıl Olmalıdır?

Başlık, kişilere tez hakkında fikir verecek şekilde belirlenmelidir. Başlık ne çok kısa ne de ilgiyi dağıtacak kadar uzun olmalıdır.

arazi yönetim konusunda birden fazla uygulama tekniği olduğu için, çalışma hakkında yeterli fikir veremeyen genel bir başlıktır.

gereksiz kelimeler içerdiği için karmaşık bir başlıktır.

konuyu tanıtmak için yeterli ve anlaşılır bir başlıktır.

Önsöz Nasıl Yazılmalıdır ?

Önsöz, uzun bir çalışmayı tamamlayan kişinin tezinin teknik ve bilimsel içeriğinden bağımsız olarak görüşlerini yazdığı bölümdür. Bu bölümde, çalışma sırasında bilgi, kaynak vb. yardımı alınan kişi ve kuruluşlara teşekkür edilmelidir. Çok uzun metinlerden oluşmadan gerekli takdirler sunulmalıdır. Tezin “önsöz” ve “özet” kısımlarının içerikleri çoğu kez karıştırılmaktadır, buna dikkat edilmelidir.

Özet Nasıl Yazılmalıdır ?

Bir tezin en çok okunan bölümleri özet, giriş ve sonuç bölümleridir. Konu hakkında sadece genel bilgi edinmek isteyen kişiler çoğunlukla bu üç bölümü okumakla yetinirler. Bunun için tezin konusu ve elde edilen önemli sonuçlar özet, giriş ve sonuç bölümlerinde tekrar tekrar yazılmalıdır.

Özetin amacı, okuyucunun konu hakkında genel bir fikir sahibi olmasını sağlamaktır. Özetin ilk paragrafında konu genel anlamda tanıtılmalıdır. Diğer paragraflarda çalışmanın kapsamı ve amaçları adım adım ancak öz biçimde anlatılmalı, kullanılan yöntemler kısaca tanıtılmalı ve ana sonuçlar ana fikir şeklinde verilmelidir. Bu anlamda, özetin en çok bir A4 boyutunda olacağı ve temelde giriş, gelişme ve sonuç gibi üç ana paragraftan oluşacağı dikkate alınmalıdır.

Özet, bitmiş bir çalışmayı anlattığından geniş geçmiş zaman kipinde yazılmalı, anlatım, ‘yapılmıştır, tamamlanmıştır’ gibi edilgen yapıda olmalıdır.

Giriş Bölümü Nasıl Yazılmalıdır ?

Giriş bölümü, okuyucunun ilgili başka yayınları okumaya gerek duymadan tezi anlayıp değerlendirebilmesini sağlamak için yeterli temel bilgileri içermeli, çalışmanın yapılmasının gereğini ve amacını da kısaca içermelidir. Konunun seçilme nedeni ve konunun neden önemli olduğu, giriş bölümünde, karmaşık olmayan anlamlı cümlelerle iyi bir şekilde vurgulanmalıdır.

Tüm tez bölümleri geniş geçmiş zaman kipinde yazılmalı, anlatım, ‘yapılan, yapılmıştır, tamamlanmıştır’ gibi edilgen yapılarda olmalıdır. Tez içeriğinde ‘yaptım, yaptık.., geldik, gittik..’ gibi tekil-çoğul şahıs ekli ifadeler ile cümleler kurulmamalıdır. Bunun yerine ‘yapıldı, gelindi, gidildi...’ gibi edilgen ve geniş zaman kipli cümlelerin kurulmasına dikkat edilmelidir.

Giriş yukarıda açıklanan temel bilgiler ışığında bu kısım geliştirilir. Çalışmanın kapsamına göre max 3-5 sayfayı içermelidir. tezin özet kısmında konunun ele alınma biçimine paralel olacak şekilde, ancak burada daha çok tezin giriş, gelişme ve beklentilerini öne çıkaracak ifadelere yer verilmelidir. okuyucu konunun gelişme süreci ve sorun hakkındaki bir ön bilgiyi bu bölümde algılayabilmeldir. giriş bölümün son paragrafları genel ancak güncel bir literatür özet bilgisi de içermelidir.

Sonuç Bölümü Nasıl Yazılır ?

Sonuç bölümü, tezden elde edilen sonuçların değerlendirildiği bölümdür. Bu bölümün yapısı şöyle olmalıdır: Tez konusu tekrardan tanımlanmalı ve kullanılan yöntemler özetlenmelidir.

Elde edilen sonuçlar açık ve basit cümlelerle ifade edilmelidir. Deneysel çalışmalarda, farklı deney sonuçlarının değerlendirilmesinden elde edilen ana sonuçlar anlatılmalı, mümkünse bu sonuçlara göre genellemeler yapılmalıdır.

Bu konuda çalışmak isteyenlere yol göstermek için başlangıçta belirlenen tezin amacına ne kadar ulaşıldığı, çalışmanın üstün ve eksik yönleri anlatılmalı ve ileriye yönelik çalışmalar için, varsa öneriler belirtilmelidir.

Örnek Bitirme Tezi/Projesi Yapısı Nasıl Olmalıdır ?

Lisans Bitirme Tezi Başarısız Olursa Senaryolar Nelerdir ?

Dört yıllık fakültelerde eğitim gören öğrenciler olarak lisans tezi yazmanız gerekiyor. Peki lisans bitirme tezi verilmezse olası senaryolar nelerdir hiç düşündünüz mü? Bir çoğunuzun bildiği üzere lisans bitirme tezleri teknik açıdan diğer akademik çalışmalarla benzerlik gösterse dahi bir ders olarak görülmektedir. Kâğıt üzerinde kredisi vardır ve bunun geçme notu söz konusudur. Dolayısıyla lisans bitirme tezi verilmezse olası senaryolar hakkında söylenebilecek ilk bilgi bir dersten kalmış olursunuz. Kaldığınız dersten başarıyla geçmeden mezun olmanız mümkün olmadığından dolayı kesin olan şudur ki okuldan atılma süresinden önce ilgili çalışmanın tamamlanması gerekir. Pek çoğunuzun bildiği üzere lisans programlarında tek ders sınavı bulunur. Tek ders sınavı ne kadar zor bir ders olursa olsun danışmanların genellikle anlayış gösterdiği ve öğrencilerin geçmesi için bir şekilde işlemleri kolaylaştırdığı ders olarak görülmektedir. Gerçekten de uygulama noktasında duyduğumuz örnekleri kontrol edecek olursak ilgili fakültenin en zor dersi olsa dahi danışman bir şekilde ödev hazırlamasını istediği öğrenciyi mezun edebilir. Veyahut ilgili dersteki temel basit şeyleri sormak suretiyle. Hocanız sizden basit bir araştırma raporu ister ve sizi dersten başarılı sayabilir. Ancak birden fazla dersiniz olduğu durumlarda ise okulunuzun yaz okulu varsa, yaz okulunda tez çalışmanızı üstlenebilirsiniz. Ancak yoksa bitirme tezi verilmezse ne olur diye düşündüğünüzde basitçe üniversitede en az bir yarıyılınız uzar. Sonuç itibari ile her halükarda lisans bitirme tezini oluşturulması ve mezun olmak için bu dersten başarıyla geçilmesi gerekir. Ülkemizin herhangi bir üniversitesinde lisans tezi hazırlamadan mezun olunamaz.

Yüksek Lisans Bitirme Tezi Zamanında Teslim Edilmezse Ne Olur ?

Fakülte eğitiminden farklı olarak yüksek lisans programlarında tezlerin veya dönem projelerinin herhangi bir kredisi yoktur. O halde yüksek lisans bitirme tezi verilmediğinde olacaklar hakkında bir değişkenlik olması beklenir. Buradaki tek değişken olarak tek ders sınavı gibi bir durum söz konusu olmadığından dolayı, her halükârda yüksek lisans tezinin meydana getirilmesi gerekir. Kredi ile alakalı bir durum söz konusu olmadığından dolayı geçti veya kaldı şeklinde bir not vardır. Anlatılan sebepledir ki yüksek lisans bitirme tezi verilmediğinde olacaklar basittir; diplomayı alamazsınız. Anlatılanlardan hareketle yüksek lisans bitirme tezi yazma süreci ile alakalı herhangi bir alternatif veya tek ders sınavı bulunmaz. O halde Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde eğitim gören bir öğrenciyseniz ve yüksek lisans programında tez yazmanız gerekiyorsa bu prosedürü takip etmeden yapabilecek hiçbir şeyiniz bulunmaz. Kısacası bitirme tezi verilmezse ne olur diyenlere okulunuzun uzayacağını bildirebiliriz. İsterse danışman ailenizden biri olsun mutlak suretle bu tezin yazılması ve başarılı savunulması gerekir.

Bitirme Tezleri Ne Zaman Teslim Edilir?

Bitirme tezi olarak betimlenen çalışmalar lisans tezi ya da yüksek lisans tezi olarak karşımıza çıkar. Burada yanıtı iki açıklamayı mutlak suratlı belirtmek gerekiyor, çünkü bitirme tezleri ne zaman teslim edilir denildiğinde tek bir yanıt paylaşamayacağız. Öncelikle dört yıllık fakültelerdeki öğrenciler için bitirme tezleri ne zaman teslim edilir denilirse bunun için olmazsa olmaz bir süre zarfı söz konusu değildir. Genellikle yedinci veya sekizinci yarı yılda öğrenciler lisans bitirme tezi yazmak durumundadır. Eğer ki bu süre zarfında lisans tezinin tamamlanması mümkün olmazsa otomatik olarak dönem uzatmış olursunuz. Dolayısıyla dönem uzatmak zorun teşkil etmiyorsa okul uzadığında tez çalışmasını hazırlayabilirsiniz. Ancak normal şartlarda dönem uzatılması beklenmediğinden dolayı, öğrencinin en kötü seçenekte sekizinci yarıyılda veya sekizinci yarıyıl sonundaki yaz okulunda lisans bitirme tezini tamamlaması gerekir. Eğer ki eğitim gördüğünüz üniversitede yaz okulu uygulaması yoksa bununla alakalı sekizinci yarıyıl son süre olarak ifade edilebilir. Sekizinci yarıyıl sonuna dek bitirme tezi verilmezse ne olur? Cevap: dönem uzayacaktır. Yüksek lisans programları açısından durum değerlendirildiğinde ise, derslerin hepsini başarılı notla geçmeden yüksek lisans tezi yazmanız mümkün değildir. Bu çerçevede lisans üstü programlarda bir ders alttan bırakılsa dahi, en az yarıyıl eğitim süreci uzar. Bildiğiniz üzere üniversitelerde artık maksimum eğitim süreleri bulunur. Bu durumda alttan ders bırakırsanız yüksek lisans tezi teslim etmek için derslerin tamamlanması aşamasıyla birlikte akademik takvim işlemeye başlar. Toplam eğitim süresi azaldığından dolayı bu süre zarfında yüksek lisans tezini hazırlamanız gerekir ki, ilk teslim edebileceğiniz yarıyıl tüm derslerden başarılı geçmeniz sonrasında başlar.